"Tripot" Değil "Tripod": Fotoğrafçılıkta En Çok Karıştırılan 5 Terim

Fotoğrafçılık dünyasına yeni girdiyseniz, kendinizi sadece yeni bir hobi edinmiş gibi değil, gizli bir cemiyetin şifreli dilini öğreniyormuş gibi hissedebilirsiniz. Diyaframlar havada uçuşur, enstantaneler birbirini kovalar... Ama işin en eğlenceli (ve bazen hafiften kızartan) kısmı, o havalı terimleri yanlış telaffuz ettiğimiz o ilk zamanlardır.

Kameranızı kapıp sokağa çıkmadan önce, gelin şu 5 kelimeyi bir güzel masaya yatıralım. Hem neden öyle olduklarını öğrenelim hem de ortamlarda teknik bilgimizi konuşturalım.

1. Tripot Değil, Tripod!

Listenin zirvesinde, her Türk fotoğrafçının en az bir kere "Tripotun vidası nerede?" diye aradığı o emektar üç ayaklı dostumuz var.

• Doğrusu: Tripod.

• Neden Detaylı Bakalım? Kelime kökeni Latince ve Yunanca'ya dayanır. Tri "üç", pod ise "ayak" (pedal veya podiatri kelimelerinden hatırlayın) demektir. Yani kelimenin özü "üçayak"tır. "Tripot" dediğinizde, sondaki "t" harfi kelimeyi sanki bir tencere (pot) grubuna sokuyormuşsunuz gibi bir algı yaratır. Teknik bir cihazdan bahsederken "d" harfinin o tok sesini kullanmak, cihazın sarsılmazlığını da temsil eder sanki, ne dersiniz?

2. Diyafram (Diafram Değil!)

Işığın sensöre ne kadar bonkör davranacağını belirleyen o sihirli mekanizma. Yazarken o aradaki "y" harfini genelde unutuyoruz.

• Doğrusu: Diyafram.

• Neden Detaylı Bakalım? Dilimize Fransızca diaphragme kelimesinden geçmiştir. Türkçedeki imla kuralları gereği, iki ünlü arasına giren o koruyucu "y" harfi hem okunuşu yumuşatır hem de kelimeyi doğru formuna sokar. "Diafram" demek, kelimenin ortasında bir boşluk varmış gibi hissettirir. Ayrıca "dia" fotoğrafçılıkta bambaşka bir şeydir (pozitif film); bu ikisini karıştırmamak için "y" harfine sımsıkı sarılın.

3. Vizör (Vizyör mü, Büzör mü?)

Dünyayı küçük bir kutunun içinden karelediğimiz o optik veya dijital pencere.

• Doğrusu: Vizör.

• Neden Detaylı Bakalım? Fransızca viser (nişan almak, bakmak) fiilinden türetilmiştir. Bizde bazen kelimeyi daha havalı hale getirmek için araya fazladan bir "y" sıkıştırılıp "vizyör" deniyor. Ancak bu, kelimenin o keskin ve net duruşunu bozuyor. Unutmayın, vizör sadece bakmak için değil, o anı "nişan alıp" yakalamak içindir. Tek heceymiş gibi akıcı bir "vizör" telaffuzu, vizörden bakan kişinin konuya ne kadar hakim olduğunu gösterir.

4. Enstantane (Enstante... Neydi O?)

İşte fotoğrafçılığın "tekerleme" bölümü! Söylemesi en zor, yanlış yazılması en kolay kelime.

• Doğrusu: Enstantane.

• Neden Detaylı Bakalım? Fransızca instantané kökeninden gelir ve tam karşılığı "anlık, o anda olan" demektir. Çoğu kişi aradaki "n" harflerinden birini yutar ya da sonunu "ten" diye bitirir. Kelimenin uzunluğu, aslında perdenin ne kadar süre açık kalacağını belirlediğimiz o karmaşık süreci temsil ediyor gibidir. Eğer bu kelimeyi hatasız ve tek nefeste söylüyorsanız, artık "başlangıç" seviyesini resmen aşmışsınız demektir. Söyleyemiyorsanız da üzülmeyin, "perde hızı" demek her zaman güvenli bir limandır.

5. ISO (İso Değil, Ay-Es-O!)

Sanki mahalledeki İhsan abiye sesleniyormuşuz gibi bir samimiyet kurduğumuz o üç harf.

• Doğrusu: I-S-O (Harf harf okunuş) veya Ay-Es-O.

• Neden Detaylı Bakalım? ISO aslında bir kelime değil, bir kurumun kısaltmasıdır: International Organization for Standardization. Yani sensörün ışığa duyarlılığını belirleyen bu standart, uluslararası bir kurumun belirlediği kurallara dayanır. "İso" demek, bir kısaltmayı isme dönüştürmektir ki bu da teknik bir sohbette "biraz amatör kaçabilir." Harf harf söylemek, bu işin bir matematiği ve standardı olduğuna dair saygınızı gösterir.

Küçük Bir Not: Eğer bir çekim sırasında bu kelimelerden birini yanlış söylerseniz ve birisi sizi ukalaca düzeltirse, hiç bozuntuya vermeyin. "Işığın açısına o kadar odaklanmışım ki dilim bile kırılma yaşıyor" diyerek konuyu sanata bağlayın.